Selecteer een pagina

Blijkbaar is de sterke stijging van de rente op Italiaanse obligaties een noodsituatie. Het label “noodsituatie” vestigt de aandacht op de precaire toestand van de overheidsfinanciën in de zuidelijke delen van Europa. 

Echter, niet het verschil tussen de rente op Italiaanse versus Duitse obligaties (de zogenaamde “spread”) is de noodsituatie, maar de schuldenniveaus van die landen. Schulden betekent: meer uitgeven dan je verdient. Waarom is de rente voor de Italianen hoger? Omdat de kapitaalmarkten er van uitgaan dat landen met dermate hoge schulden een hoger kredietrisico hebben. Dus vragen ze een hogere rente.

Wie heeft die schulden van de zuidelijke Europese landen gefaciliteerd?
De ECB zelf. Door de rente op nul (of zelfs negatief) te zetten worden landen gestimuleerd om schulden te maken (“de rente is laag”) en door de obligaties van die zuidelijke Europese landen vervolgens op te kopen stimuleert de ECB het maken van nog meer schulden nog meer. Opkoop van die obligaties vond de ECB nodig omdat reguliere marktparijen ze niet pruimen. De prijs van dit ECB beleid? Nog meer schulden en inflatie. De ECB heeft de geldhoeveelheid sinds 2008 met een factor 6 !! vergroot (na correctie voor inflatie en economische groei). Geld dat is gebruikt om die inferieure obligaties van de zuidelijke landen op te kopen. Los van het feit dat die zuid Europese landen “wellicht genetisch” nooit enige aanleiding zien schulden af te bouwen, belastingen te innen en de overheidsfinanciën te herstructureren, is men zelfs gefaciliteerd om de schulden te vergroten. In 2021 bedroeg de schuldenlast gerelateerd aan de GDP 151%. In feite heeft het opkoopprogramma van de ECB er toe geleid dat de rentes jarenlang op die obligaties kunstmatig veel te laag waren. Een dergelijk onverantwoord financieel beleid van landen wordt normaliter niet alleen afgestraft door hogere rentes op verstrekte leningen, maar ook door sterke devaluatie van de betreffende munt. Italië kan de munt niet devalueren want het zit in de EURO. En als de rente voor de Italianen oploopt koopt de ECB de leningen van Italië op. Daarover ging de “spoedvergadering”. Men gaat weer opkopen. Daarvoor is geldverruiming nodig. Daardoor is er voor de Italianen geen prikkel orde op zaken te stellen en krijgt de hele Eurozone een additionele inflatie impuls.

De volgende EURO crisis staat voor de deur. Op de globale markten leidt dat tot een afwaardering van de EURO. Importen (bijvoorbeeld energie en voedsel) worden daardoor fors duurder. Nog meer inflatie! 

Te grote afhankelijkheid van banken
Wat de problemen met de staatsschuld in Europa gevaarlijker maakt voor de economie dan elders, is het hoge aandeel van bankleningen in de financiering van bedrijven. Terwijl in de VS 80% van de bedrijfsfinanciering plaatsvindt op de obligatiemarkt, vindt in Europa 80% van deze financiering plaats via bankleningen. So what? Nou, het zit zo: 
banken zijn in Europa verplicht te beleggen in staatsobligaties. Problemen in de sfeer van staatsobligaties raken derhalve ook de commerciële banken. Een crisis in de financiële sector is een niet ondenkbaar risico, zo niet: waarschijnlijk. Een land met een extreem niveau van bedrijfsschulden is overigens Frankrijk.

Wat kan de ECB nog doen?
Niks. Rente verhogen leidt tot faillissementen in zuid Europa. Rente verlagen of nog meer staatsobligaties uit het zuiden opkopen leidt via nog meer geldcreatie tot inflatieverhoging en nog hogere schulden. Maar die, nu al historisch hoge, inflatie moet juist spoedig omlaag want anders leidt dat tot een ernstige economische crisis in Europa.

Wie het begin van dit artikel nog eens leest zal constateren: de ECB heeft de ellende veroorzaakt maar is nu onmogelijk in staat nog een oplossing te bieden. De enige mogelijke uitweg in Europa is een verzengende economische crisis. En die staat op de drempel.

Had het Genootschap dit niet wat eerder kunnen bedenken?
Jawel hoor, op 16 december 2021 bijvoorbeeld: “Beleid centrale banken funest en laakbaar. En een serieuze bedreiging voor onze welvaart.”

close

Vind u een Moreel Kompas ook zo belangrijk? Meld u dan geheel vrijblijvend aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Deel dit artikel: