Deze vraag stond gisteren centraal in het periodieke Redactie overleg van het Genootschap. De inname van droge witte was bovengemiddeld, maar de zitting werd als altijd strak door de Praeses (een sinds 1995 verouderde spelling van ‘preses’, het Genootschap koestert graag onschuldige tradities) voorgezeten. Een toonbeeld van eruditie en senioriteit. Voorlopig mag hij blijven.

De voorliggende vraagstelling is brisant daar deze refereert aan omwentelingen in de machtsstructuur van bananenrepublieken. Een vraag die vragen oproept. Is Nederland een bananenrepubliek? Is het Nederlandse leger in turbulente tijden een factor van betekenis? Is het stellen van de vraag al een daad van opruiing? Past deze vraag in de woke beweging? Een enkel junior lid vroeg zich af in hoeverre Rutte inmiddels niet reeds uit functie getreden was. Een ander begon een prikkelende analyse over de schoenen van de Jonge. Naar mate het promillage vorderde werden de door het Genootschap gebezigde definities van “knurft” en “wappie” geraadpleegd teneinde Marc en Hugo te “ranken”. Het Genootschap zal deze puberale gang van zaken meenemen in de individuele eindejaar gesprekken van betreffende leden. Een exit als “bad leaver” is conform de statuten nimmer uitgesloten. Het staat geroyeerde leden uiteraard vrij een functie bij een lokale motorbende te ambiëren.

Terug naar de onderhavige vraagstelling.

Is Nederland een bananenrepubliek?
Nederland is wereldleider als het gaat om agrarische technologie. De ondermeer in Wageningen ontwikkelde kennis is wereldwijd vermaard. Patenten worden enthousiast door Chinezen geschonden. Een indicatie voor de voortreffelijke kwaliteit van onze bedenksels. Agro is een van de belangrijkste export sectoren van Nederland. Desalniettemin is het land er nooit in geslaagd een banaan van betekenis voort te brengen. Bestuurlijk tendeert ons land echter wel degelijk naar een bananenrepubliek. Wij verwijzen hier kortheidshalve naar de analyse van het Genootschap inzake corruptie en de schrijnende minachting van de burger en overtreding van de wet door de overheid: De Corona Files. Economisch en ambtelijk gaat het de goede Caraïbische kant op: Cuba aan de Noordzee.

Is het leger een factor van betekenis in roerige tijden?
Het antwoord kan kort zijn: neen. Het leger, opgericht in 1814, bestaat uit landmacht, marine, luchtmacht en marechaussee en heeft de volgende kenmerken:

Personeel: 68.007, bestaande uit militairen: 41.250, burgerpersoneel: 20.330 en reservespelers op de bank: 6.427 (stand  1 juli 2021). 1/3 is feitelijk niet onder de wapenen. Dit betreft ondermeer boekhouders, AVG deskundigen, inclusiviteitsmanagers en ISO specialisten. Nederland heeft ruim honderd generaals, admiraals, schouten bij nacht, kommandeurs en commodores in actieve dienst.

Materieel: Pantservoertuigen: 813, Vliegtuigen: 85, Helikopters: 77 en Schepen: 29.

Dit klinkt bij eerste kennisneming als een serieus te nemen partij. Met name de marine is in vergelijking tot een land als Andorra aanzienlijk. Nederland heeft dan ook een rijke zee historie. Andorra minder. Jaarlijks wordt € 11.6 mrd. (1,48% bbp) verspijkerd.

Als wij iets dieper inzoomen op de aard van het equipment (het ene vliegtuig is het andere niet) en de staat ervan (in een zeeklimaat kan ras roest optreden) dan verbleekt het beeld aanzienlijk.

Conform rapportage van de Algemene Rekenkamer: “…het materieel van de Nederlandse strijdkracht is veelal oud, afwezig, verwaarloosd of geleend. Het is ook maar een deel van het materieel dat ooit in bezit was. Van 913 eigen tanks in 1990, naar 18 gehuurde tanks in 2020. De slagkracht in de lucht van 211 F16’s naar 46 F-35’s, en op zee van 15 (1990) Fregatten naar 6 (2020). De investeringen in materieel zijn dan ook jarenlang onder de overeengekomen NAVO-norm gebleven.” (2% bbp).

Legendarisch zijn de verhalen over soldaten die al dan niet via Marktplaats eigen kleding of schoeisel moesten kopen of de munitie tekorten bij oefeningen. 

Hoofdbezigheid van het leger is oefenen. Maar ondanks alle beperkingen en politieke complicaties (onze jongens en meisjes worden ruimhartig op oorlogsmissie gezonden – Nederland wil graag deugen vanuit buitenlands perspectief – maar er mogen geen slachtoffers vallen, leidend tot overmatig complexe schietinstructies) is het leger met brede internationale ambitie (stand oktober 2021) actief in de volgende landen: Irak, Litouwen, Somalië, Bahrein, Gazastrook, Israël, Syrië, Kosovo, Libanon, Verenigde Arabische Emiraten, Mali en Oeganda. Afghanistan is recent afgestoten maar er is desondanks sprake van enig gebrek aan focus.

Is de vraag stellen een vorm van opruiing?
Het kabinet is gevallen en daarmee demissionair. Naar huis gestuurd maar niet vertrokken. Het is usance dat een demissionair kabinet zich bij gebrek aan democratische legitimatie onthoudt van nieuwe ingrijpende wetgeving en maatregelen. Het zou tijdelijk op de winkel mogen passen. In het kader van de corona bestrijding is die gedragslijn niet meer van toepassing. De Tweede Kamer der Staten-Generaal kan nog slechts weinig effectief controle op de macht uitoefenen als gevolg van partij- en coalitie discipline in het stemgedrag. Het kabinet dreigen met heenzending is in deze situatie geen begaanbare weg. Men is reeds heengezonden. De heen gezondene gaat echter niet heen. Tegen die achtergrond ontdekte een oplettend lid van dit Genootschap een nachtelijk bericht op Twitter met de vraag “Worden Rutte en de Jonge nog gesteund door het leger?”. 

In artikel 131 van het Wetboek van Strafrecht staat de strafbepaling verwoord waarbij een persoon (of een groep personen) zich schuldig maakt aan opruiing: “Hij die in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding, tot enig strafbaar feit of tot gewelddadig optreden tegen het openbaar gezag opruit, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaren of geldboete van de vierde categorie.” 

Opruiing is een veel voorkomend fenomeen bij onder andere festivals en voetbalwedstrijden. In hitsige atmosfeer kan kennelijk voortvarend worden opgeruid. Onder oprui theoretici wordt onderscheid gemaakt tussen de opruier en de opgeruide. De opruier kan niet zelf ook opgeruide zijn. Het openbaar gezag kan niet tegen zichzelf opruien. Althans daaromtrent is thans geen jurisprudentie beschikbaar. Indien individuele leden van het gezag oproepen tot wijzigingen in de gezagsstructuur noemt men dat geen opruiing maar muiterij. Muiterij is ander bier dan opruiing. Als het gezag een lid dat aanstalten maakt tot muiterij uit haar kringen verwijdert, dan heet dat ontslag. Een recent ontslag is dat van Mona Keijzer. In geval een lid uit de entourage van het gezag dat niet ontslagen kan worden, aanstalten tot muiterij maakt, wordt gezocht naar een positie elders

Overwegende dat:

  • De gestelde vraag op Twitter de kennelijke bedoeling had op ironisch prikkelende wijze de momentele bestuurlijke constellatie te duiden
  • De gebrekkige democratische legitimatie van recent in het kader van corona beleid genomen besluiten die indruisen tegen rechtsgevoelens en vrijheden van burgers op aanzienlijke wijze beperken
  • Sprake is van een doctrine-achtige sfeer rondom het kabinet waardoor democratische controle en legitimatie onder druk staan hetgeen kennelijk bij een deel van de bevolking integriteitsvragen danwel associaties met bananen oproept
  • In een dergelijke context van politieke oppositie, wetenschap, pers en publiek een kritische c.q. sceptische houding te waarderen is
  • Door de tekstuele limitering van Twitter weinig ruimte voor verdieping en analyse bij de vraagstelling door Tweep bestaat,

is het Genootschap van oordeel dat het formuleren van deze vraag gerechtvaardigd is en geen sprake is van opruiing. Er is sprake van satire. Derhalve spreekt zij de Twitteraar vrij. De proceskosten zijn voor rekening van het Genootschap. In hoeverre betreffende vraagstelling van goede smaak getuigt is niet nader beoordeeld. Tegen deze uitspraak is geen beroep mogelijk, noch opereert het Genootschap onder de juridische werking van de WOB.

Past deze vraag in de woke beweging?
Ter zake verwijzen wij naar uw eigen oordeelsvermogen binnen het geldende referentiekader.


Deel dit artikel: