Selecteer een pagina

Wij staan aan de vooravond van grote omwentelingen. Op diverse gebieden is sprake van een situatie die het best te omschrijven is als “end game”: de levenscyclus van systemen nadert het einde. Er is niet zo zeer sprake van “tegenvallers ten opzichte van hetgeen we gewend zijn” maar van crises in de systemen zelf. Navolgend per aandachtsgebied een analyse van de actuele situatie en de gevolgen voor de wereld zoals wij die kennen.

Machtsverhoudingen in de wereld verschuiven
De machtsverhoudingen in de wereld verschuiven. Dit proces is al veel langer aan de gang maar nadert haar realisatie. De macht in de wereld verschuift van het westen naar het oosten. Op grond van economische en geopolitieke ontwikkelingen is het onvermijdelijk dat de dominante zeggenschap in de wereld verschuift richting China. Het tijdperk waarin met name de Verenigde Staten in de positie zat de hele wereld haar wil op te leggen is in toenemende mate voorbij. De hegemonie van het westen nadert haar einde. Deze ontwikkeling gaat gepaard met geopolitieke schokken, schermutselingen, onderlinge sancties, strafexpedities, handelsbarrières en oorlogen. Onder andere in de Oekraïne. Poetin heeft expliciet verklaard de dominantie van het westen te willen beëindigen. Maar ook vriendschappen veranderen: onder andere is de belangrijkste olieproducerende staat ter wereld, Saoedi-Arabië, nadrukkelijk doende haar strategische allianties te herzien van een innige vriendschap met de Verenigde Staten naar een alliantie met China (bron). De hegemonie van de US dollar staat onder druk, de Verenigde Staten en Europa hebben schier onoverzienbare schulden (bron).

Ideologische crisis
Het westen staat zich voor op een liberale, democratische en kapitalistische maatschappij ordening. Door de verschuiving van de machtsverhoudingen in de wereld is sprake van een “clash” van ideologieën. De westerse opvattingen versus de neocommunistische technocratische zienswijze op de staatsinrichting van China en Rusland. Het westen is daar bezorgd over, bijvoorbeeld bij monde van Soros. Het World Economic Forum probeert op haar beurt van het momentum gebruik te maken haar opvattingen over een nieuwe (tevens technocratische en neocommunistische) ordening er door te drukken. Zie: The WEF Files en The Great Reset voor Dummies. De bakens worden verzet. 

Democratische en grondrechtelijke crisis
Tegen de achtergrond van de hegemonie van het westen staan democratische beginselen onder druk wordt openlijk gemorreld aan de werking van grondrechten, mensenrechten en eigendomsrechten. Bijvoorbeeld in het kader van de corona crisis (bron). Parlementair democratische mechanismen worden grootschalig buiten werking gesteld via de instelling van niet democratisch gecontroleerde bestuurlijke lagen. Uitholling van de werking van de democratie vindt ook plaats door ondermijning van de werking van de Tweede Kamer der Staten-Generaal via het stelselmatig te laat, onvolledig of onjuist informeren van Kamerleden en stemmen langs partij en coalitie disciplines. De controlerende functie van de Tweede-Kamer der Staten-Generaal is de facto buiten spel gezet. Dualisme is een farce. Regeerakkoorden bevatten al decennia onderwerpen die in geen enkele verkiezingsprogramma hebben gestaan, zoals overdracht van middelen en zeggenschap aan de EU en immigratie. Voortschrijdende verschuiving van macht van Nederland naar supranationale gremia als NGO’s, VN, EU, etc. zonder enige democratische controle. Wettelijk gegarandeerde zaken als persoonlijk bezit (dat tevens een van de pijlers is van de westerse samenleving) worden te pas en te onpas aan de laars gelapt als het de overheid goed uitkomt. Te denken is aan beslagleggingen op bezittingen van Russen “omdat die een verkeerde vriend hebben: Poetin” (bron) of beslagen op bankrekeningen van demonstranten tegen het coronabeleid in Canada. 

Globalisering ten einde
Westerse landen hebben op basis van grote industriële belangen decennia lang een model van globalisering nagestreefd. Het idee de productie op díe plek in de wereld te laten plaatsvinden waar de kosten het laagste zijn. Bijvoorbeeld waar milieu- en sociale wetgevingen minder knellend zijn of minder wordt toegezien op naleving daarvan. Die globaliseringsgedachte heeft tot een aantal onwenselijke effecten geleid:

  • Westerse landen hebben de balans in hun economie uitgehold door zowel primaire, secondaire als tertiaire economische activiteiten af te stoten, waardoor zij inmiddels met name diensten economieën zijn geworden. Veel diensten zijn echter relatief laagwaardig wat betreft de economische toegevoegde waarde. Daarnaast is sprake van een ongekende ambtelijke groei in westerse landen: in Nederland is inmiddels 1 op de 3 banen een baan in de collectieve sector! (bron).
  • Deze uitholling van de economische structuur heeft niet alleen een verschuiving in de welvaart in de wereld gebracht (ten gunste van de economische macht van bijvoorbeeld China), maar ook afhankelijk gemaakt. Globalisering in combinatie met “efficiënte logistieke ketens met minimale voorraden” heeft sterke afhankelijk geïntroduceerd. Het westen maakt vrijwel niets meer zelf. Dit betreft ook noodzakelijke goederen als medicijnen, chemische producten, chip technologie en software. Het is bizar dat bijvoorbeeld vrijwel 100% van de paracetamol uit India afkomstig is. Ruzie of stagnatie in de logistieke ketens met India of China leidt per direct tot grote tekorten in het westen. Een onverantwoordelijke situatie. Wat afhankelijkheid betekent zien we momenteel: 40% van het in Duitsland benodigde gas is van Russische afkomst en de wereldwijde economie staat op de rand van een recessie, met name omdat momenteel weer 400 miljoen Chinezen in volledige of gedeeltelijke lockdown zitten omdat een aantal corona gevallen zijn geregistreerd. Om dit in perspectief te plaatsen, het aantal mensen dat momenteel in China in lockdown zit, is groter dan de totale bevolking van de Verenigde Staten. 45 steden in China zijn volledig of gedeeltelijk van de wereld afgesloten als onderdeel van het strikte zero-Covid-beleid van China. Dit correspondeert met maar liefst 40% ($ 7,2 biljoen) van het jaarlijkse bruto binnenlands product van ’s werelds op een na grootste economie: China.
  • Wat betreft grond- & hulpstoffen is het westen decennia lang in slaap gesust met haar globaliseringsdroom. Het gevolg is dat veruit de meeste grond- & hulpstoffen in de wereld eigendom zijn of onder de invloedssfeer van China staan. Voor haar verdere ontwikkeling in economie en welvaart is het westen in hoge mate afhankelijk geworden van China (bron). Maar ook de afhankelijkheid van het westen van technologie is groot. Te denken valt aan de chips uit Taiwan: als Taiwan zou worden geannexeerd door China (hetgeen onomwonden de strategie van China is daar zij Taiwan ziet als een “afvallige provincie”) dan is in technologische zin de ramp voor het westen niet te overzien. 
  • Wie is eigenlijk beter geworden van deze globalisering? Er zijn enorme globale ondernemingen ontstaan die gebruik gemaakt hebben van het slechten van fiscale- en handelsbarrières. Ondernemingen met financiële middelen die die van veel landen overstijgen. Ondernemingen waarvan de westerse samenlevingen sterk afhankelijk zijn geworden. Denk aan farmaceutische en ICT ondernemingen. Maar ook aan vermogensbeheerders als Black Rock. De omvang en macht van dergelijke ondernemingen is volledig doorgeschoten.

Aan deze globaliseringsdrang komt een einde. Niet alleen door de verschuivende machtsverhoudingen in de wereld, maar ook door optredende disruptie in handels- & logistieke ketens en het besef dat de ontstane afhankelijkheden volstrekt ontoelaatbaar zijn. De droom van “één in harmonie levende wereld” is uiteen gespat. Wie economische onafhankelijkheid opgeeft is op enig moment aan beurt. Einde globalisering dus. Dat is bijvoorbeeld ook zichtbaar in de huidige voedselcrisis. Wij verwijzen naar het artikel “Wereldwijde voedseltekorten van Bijbelse omvang door beleidskeuzes van overheden in het westen en China”. Voor de globaliseringsillusie komt een regionale focus in de plaats. Of beter: een focus binnen het eigen ideologische domein: het westen versus het oosten. Zelfvoorzienendheid op regionaal niveau staat weer prominent op de agenda voor wat betreft energie, voedselvoorziening, hightech en farmacie. De VS is inmiddels vrijwel zelfvoorzienend wat betreft energievoorziening. Het afbouwen van de globalisering en opbouwen van eigen kennis, industrie en voedselvoorziening gaat overigens onmetelijke kapitalen kosten, zal leiden tot grote inflatoire effecten (productie is veel duurder in het westen) en zal de economische structuur van het westen grondig veranderen. Een en ander gaat gepaard met grote economische schokken en handelsbarrières tussen oost en west. Emerging countries kunnen zich aansluiten bij het oosten of het westen. Daarbij geldt overigens dat China al decennia werk maakt van het financieel infiltreren van die landen zodat een sterke afhankelijkheid van China is ontstaan: “China heeft ons “bij de ballen”: de 50 cruciale mineralen die geo-politiek en uitvoerbaarheid van de energietransitie bepalen” .

Crisis van het financiële systeem
Sinds uiterlijk 2008 (de “schulden crisis”) is helder dat door vervlechting van het internationale financiële systeem en de gevoeligheid daarvan voor verstoringen, sprake is van een uiterst kwetsbaar systeem. Tel daarbij op de wereldwijde schulden bij overheden, bedrijfsleven en burgers (in totaliteit op wereldschaal ca. 3,5 x het wereldwijde GDP !) en de verplichtingen van overheden in termen van toekomstige betalingen als pensioenen en uitkeringen. Elke (monetair) econoom weet dat dit systeem onhoudbaar is. Overheden en centrale banken (BOJ, ECB, FED, BOE) hebben sinds 2008 (maar in feite al eerder) de filosofie gehanteerd “delay and pray, extend and pretend”: neem maatregelen waardoor tijd wordt gewonnen in de hoop dat de problemen zich dan vanzelf oplossen. Helaas zijn daardoor de problemen veel groter geworden en de oplossing nooit gekomen. Onder andere is sprake van een rente van nul of zelfs negatief en oeverloze geldverruiming door de centrale banken. Een kind begrijpt dat het oplossen van een schuldencrisis door meer schulden te maken geen oplossing is. En gratis geld (rente nul) geen bijdrage levert aan innovatie, hogere investeringen door bedrijven, beter spaargedrag van burgers, etc.. Lage rente wakkert het maken van schulden aan. De schulden zijn dan ook ongekend toegenomen door de overheidsmaatregelen. Het antwoord op de schuldencrisis heeft geleid tot veel meer schulden. Het verhogen van de rente teneinde de historisch hoge inflatie (het hoogst sinds 1974…) te beteugelen gaat niet, want dan zijn schuldenaren zoals de Zuid-Europese landen, per direct niet meer in staat hun financieringslasten te voldoen c.q. de schulden te herfinancieren. De ECB heeft als “tijdelijke steunmaatregel” bedacht “slechte obligaties” op te kopen om de markten te ondersteunen. Inmiddels heeft de ECB 8.573 miljard op de balans staan, dat is maar liefst 82% van het GDP van de totale Eurozone. Cijfers waar de Chinese centrale bank met haar communistische inborst trots op zou zijn… Die obligaties zijn echter volstrekt onbetaalbaar. Het is en was een illusie dat de “op termijn” weer konden worden verkocht aan de markten. Maar de markten kopen die rommel niet. Het zoveelste voorbeeld van volstrekt mislukt overheidsbeleid. Voor liefhebbers verwijzen wij naar “Beleid centrale banken funest en laakbaar. En een serieuze bedreiging voor onze welvaart” en “De ontluisterend falende rol van centrale banken”. 

Het financiële systeem zoals wij dat kennen is niet langer houdbaar. Geld drukken gericht op “delay and pray, extend and pretend “ werkt niet meer. Door de enorme inflatie is nog meer geld drukken om “de economie te ondersteunen” of de maakbaarheidsillusies van overheden (het klimaatbeleid, zie “Onverantwoord klimaatbeleid kost ons onze welvaart”) te financieren is niet mogelijk. Het is olie op het vuur. Er zijn simpelweg geen oplossingen meer voor de problemen in het financiële systeem zelf. Het financiële systeem moet fundamenteel op de schop met alle gevolgen van dien. Daarbij worden fundamenteel de bordjes verhangen: er zijn winnaars en verliezers in termen van afboekingen van vorderingen, herwaardering van bezittingen, herstructureringen van schulden, introductie van een nieuwe munt (bron), etc.. De EURO is niet houdbaar.

Economische crisis
In feite zou in 2008 een zware economische crisis hebben moeten volgen, net als in 2012 bij de Euro crisis. Net als in 2020 bij de corona crisis. Die economische crises werden echter afgekocht door overheden en centrale banken ten kosten van een onbeheersbare schuldenberg. Zowel van overheden middels fiscale maatregelen en steunprogramma’s voor banken en overige ondernemingen, als door centrale banken middels rentepolitiek, opkoopprogramma’s en de uitgifte van obligaties ter financiering van steunfondsen. Crises werden afgewend middels enorme schulden, een rente van nul (rente is de prijs van geld en een vergoeding voor financiële risico’s) en geldverruiming. Zonder dat fundamenteel iets verbeterde in termen van productiviteit en innovatie. Ook hier is de facto sprake geweest van “delay and pray, extend and pretend”. Als gevolg van de overheidsmaatregelen tegen de verspreiding van het corona virus en de sancties tegen Rusland zijn handels- & logistieke ketens gecorrumpeerd en deels tot stilstand gekomen. Momenteel is sprake van ongekende inflatie door:

  • het gevolgde monetaire beleid van de afgelopen jaren (geldverruiming)
  • disruptie van productie- & logistieke ketens
  • gestegen energieprijzen als gevolg van het klimaatbeleid (zie navolgend).

De huidige consumenten inflatie is nog maar het begin. De prijsstijgingen voor de producenten zijn inmiddels veel hoger dan de consumenten inflatie. In Duitsland is de producenteninflatie momenteel meer dan 30%! Deze zal echter gaandeweg aan de consumenten worden doorgegeven omdat ondernemingen hun inkoopprijsstijgingen niet ten koste van de marge kunnen en willen laten gaan. De consumentenprijzen zullen verder stijgen en looneisen zullen het gevolg zijn. Er ontstaat een loon-prijs spiraal die de inflatie verder opzweept. Daardoor zal vraaguitval ontstaan bij consumenten en temporisering van investeringen door het bedrijfsleven. Een economische recessie is onvermijdelijk. Door de ongekende inflatie verarmen grote groepen in de samenleving met mogelijke maatschappelijke en politieke disruptie als gevolg. Zie ook: “Wereldwijde voedseltekorten van Bijbelse omvang door beleidskeuzes van overheden in het westen en China”.

En nu?
Deze combinatie van ontwikkelingen is dusdanig dat alleen via grote economische, maatschappelijke en politieke schokken een nieuwe gestabiliseerde situatie zal kunnen worden bereikt. It’s the end of the world as we know it… Niet alleen de levensduur van de huidige ideologische en democratische ordening is ten einde, maar ook is sprake van de herschikking van de machtsverhoudingen in de wereld, de noodzaak tot globale economische herstructurering en het opnieuw opzetten van het financiële stelsel (waaronder het geldsysteem en de rol van (centrale) banken). Op dat laatste kunt u zich overigens op deze wijze voorbereiden.

Laten we hopen dat dit niet leidt tot oorlogen en een extremistisch politiek landschap. Wie de geschiedenis kent weet dat met name de verarming van de belangrijke maatschappelijke middenklasse in Duitsland de voedingsbodem was voor de opkomst van Hitler Duitsland. Dat zijn niet de mensen die niets hebben maar de mensen die via hard werken iets hebben opgebouwd en dat hun wordt afgenomen. Die hebben dan de neiging erg boos te worden…

close

Vind u een Moreel Kompas ook zo belangrijk? Meld u dan geheel vrijblijvend aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Deel dit artikel: