Selecteer een pagina

De wereldwijde energiemarkt is in beroering, met elektriciteitsrekeningen die over de hele wereld sterk stijgen en weinig zicht op voldoende levering van elektriciteit uit “klimaatvriendelijke” bronnen. Een combinatie van de sancties van het westen naar aanleiding van de Russische invasie in de Oekraïne, jarenlange onderinvestering in nieuwe projecten en het snelle herstel van de behoefte aan energie na covid, hebben de energiemarkt overrompeld. De prijs van alle energiebronnen (van steenkool tot aardgas, en van olie en tot lithium voor batterijen), stijgt enorm. Ofschoon het onmogelijk is op korte termijn voldoende nieuw aanbod te realiseren, is dit een uitstekend moment de toekomstige energie-infrastructuur te herovewegen. In het bijzonder is het opportuun het debat over kernenergie opnieuw te voeren en te beoordelen waarom kernenergie destijds uit de gratie is geraakt.

De huidige stand van zaken op het gebied van kernenergie
Na de ramp in Fukushima in 2011 raakte kernenergie wereldwijd uit de gratie. Het meest opvallende was dat Japan en Duitsland resoluut overgingen tot het volledig uitfaseren van kernenergie. Na de schalieboom in de VS en de kostenreductie van de productie van zonne- en windenergie werd kernenergie steeds onaantrekkelijker. Recent is de belangstelling voor kernenergie echter terug. China heeft aangegeven de komende 15 jaar 150 nieuwe reactoren te bouwen, de regering-Biden investeert $ 6 miljard in het steunen van financieel noodlijdende kernreactoren en de Europese Commissie heeft (tot grote ergernis van Duitsland) verklaard dat sommige investeringen in kernenergie als ‘groen’ worden bestempeld. De EU realiseert zich dat “zero CO2 emission” alleen maar haalbaar is bij de inzet van kernenergie. Veel kernenergie.

In 2021 was kernenergie goed voor 10% van de wereldwijde elektriciteitsproductie, tegen 17% in 2000. In 2021 was echter sprake van een stijging van 4% ten opzichte van het 2020. Het lijkt er momenteel op dat kernenergie op de rand van een renaissance staat. De Russische invasie van de Oekraïne zou dat wel eens kunnen versnellen. Er zijn echter een boel redenen voor terughoudendheid.

Argumenten tegen kernenergie

De argumenten tegen kernenergie liggen op de gebieden: veiligheid, kosten en tijd.

VEILIGHEID
Het meest evidente probleem met kernenergie is het gevaar van een kernsmelting. Door simpelweg twee steden te noemen, Fukushima en Chornobyl, wordt evident welke nucleaire catastrofe kan ontstaan. Een kernsmelting en de daaruit voortvloeiende straling kan de omgeving vergiftigen, burgers dwingen hun huizen permanent te verlaten en levens kosten. Naast het risico van een kernsmelting bestaan de veiligheidsaspecten rondom het kernafval. Ongeveer 3% van het kernafval is zo radioactief dat het 50 jaar veilig moet worden opgeslagen. Hoewel de hoeveelheid kernafval op dit moment beperkt is, zal een uitbreiding van kernenergie dit probleem vergroten. De angst voor deze risico’s is diep in de samenleving verankerd.

KOSTEN
Een andere belangrijke zwakte van kernenergie zijn de grote investeringskosten die gepaard gaan met het bouwen van een kernreactor. Voorstanders van kernenergie beweren dat de kosten zullen dalen, maar mede door telkens opgeschroefde veiligheidseisen wordt de bouw van nieuwe centrales steeds duurder. Het laatste voorbeeld hiervan zijn de Vogtle 3 en 4 kerncentrales in Georgië, die inmiddels 250% boven budget uitkomen. In 2017 werd de bouw van twee kernreactoren in South Carolina definitief gestopt vanwege kostenoverschrijdingen. Een bedrag ad $ 9 miljard diende te worden afgeschreven. Het ontwikkelen en bouwen van kerncentrales is door de meeste energiebedrijven zonder overheidsbijdragen niet te financieren. Nog los van het feit dat het ontwikkelen van een kerncentrale behept is met het risico dat gaandeweg het politieke- en maatschappelijke draagvlak onder druk komt te staan.

TIJD
Tot slot zullen tegenstanders van kernenergie vaak wijzen op de tijd die het kost om kerncentrales te bouwen. De argumentatie van GroenLinks en co. Is dan: ja, we hebben nu energie nodig, ja we willen koolstofarme energie, en ja, we hebben het nodig om betrouwbaar te zijn, maar als we vandaag tekenen voor het bouwen van een kerncentrale, zal het 10 jaar of langer duren voordat het een bijdrage aan de energiebehoefte levert. De kerncentrales in Georgië zitten niet alleen 250% boven budget zitten, ze lopen ook zes jaar achter op schema. 


Het afgelopen decennium waren deze deze argumenten tegen kernenergie moeilijk te weerleggen, maar naarmate de geopolitieke, ecologische en technologische context is verschoven, is het noodzakelijk geworden om het debat opnieuw te voeren. Zonder kernenergie is is de “energietransitie” niet haalbaar.

Waarom het tijd is voor een nucleaire renaissance
De belangrijkste sterke punten van kernenergie zijn dat het schoon, betrouwbaar en ruimtebesparend is. Het zijn deze kenmerken die het tot de dominante bron van schone elektriciteit in de Verenigde Staten hebben gemaakt. 
Vandaag de dag, met stijgende energieprijzen, stijgende wereldwijde emissies en mogelijk dalende nucleaire kosten, is de ratio dat deze schone en betrouwbare energie op wegen tegen de kosten en risico’s van kernenergie. Als regeringen over de hele wereld serieus werk willen maken van het verminderen van de CO2 uitstoot, zal kernenergie een centraal onderdeel van hun energiemix moeten zijn. Daarnaast hebben de geopolitieke instabiliteit en problemen in de toeleveringsketens waarmee de wereld momenteel wordt geconfronteerd, het belang van lokale energiezekerheid, duidelijk gemaakt. En ten slotte hebben nieuwe technologieën en benaderingen voor de productie van kernenergie een deel van de kosten- en tijdszorgen opgelost. Hoewel kernenergie verre van een wondermiddel is, zou het de wereldwijde energiemix zowel schoner als betrouwbaarder maken.

Als regeringen en internationale organisaties serieus zijn over de agressieve emissiereductiedoelstellingen die ze hebben gesteld, dan hebben ze een schone en consistente energievoorziening nodig. Dat betekent een energiesysteem dat hernieuwbare energiebronnen gebruikt in combinatie met batterijopslag, fossiele brandstoffen in combinatie met koolstofafvang, geothermische energie of kernenergie. Van al die opties is kernenergie de enige die op dit moment op grote schaal energie kan leveren. Niet tijdig investeren in kernenergie betekent de verlenging van de inzet van steenkool, olie of aardgas. 

Terwijl hernieuwbare megaprojecten in toenemende mate weerstand ondervinden vanwege de bedreiging die ze vormen voor ecosystemen, vormen moderne, kleine modulaire reactoren relatief weinig bedreiging voor de directe omgeving. Vanuit milieuoogpunt is de wereld ontegenzeggelijk beter af met kernenergie dan zonder kernenergie. 

Er zijn weinig gebeurtenissen in de moderne geschiedenis die het belang van energieleverzekerheid meer hebben benadrukt dan de Russische invasie van de Oekraïne en de sancties van het westen tegen Rusland. Uiteindelijk is toegang tot energie existentieel voor elke moderne samenleving en voor behoud van welvaart. Als Europa en de VS tien jaar geleden kernenergie hadden ruimhartiger hadden, lijdt het geen twijfel dat de energiemarkten vandaag er heel anders zouden uit zien. Met veel minder afhankelijkheid van bijvoorbeeld Rusland door een evenwichtigere energiemix. 

Conform de visie van de IEA (International Energy Agency) ten aanzien van de realisatie van nul CO2 emissie in 2050, zal tweederde van de nieuwe kernreactoren worden gebouwd in de opkomende markten en de opkomende economieën. Van de 72 kernreactoren die buiten Rusland worden gebouwd, wordt minder dan 3% gebouwd door Amerikaanse bedrijven. China en Rusland bouwen respectievelijk 20% en 50% van die reactoren. Kortom zowel Rusland als China hebben een ongelooflijk sterke positie in de internationale nucleaire industrie. Het westen zit weer te slapen. 

De laatste reden om de rol van kernenergie te heroverwegen, is de technologische vooruitgang die de industrie het afgelopen decennium heeft gekend. Kernenergie wordt kleiner, veiliger en sneller. Er wordt verwacht dat projecten zoals de Rolls Royce SMR de prijs van kernenergie aanzienlijk zullen verlagen. Bill Gates (waar bemoeit de man zich eigenlijk niet mee) komt ook in actie met een SMR die naar verwachting de kosten van kernenergie met 50% zal verlagen. Andere benaderingen omvatten nieuwe technologieën om de hoeveelheid gecreëerd afval te verminderen, nieuwe veiligheidsvoorzieningen die de behoefte aan elektriciteit op een andere locatie elimineren en nieuwe koelvloeistoffen zoals helium of gesmolten zout. 


Credo
Naarmate de energieprijzen, geopolitieke spanningen & afhankelijkheden en de wereldwijde koolstofemissies stijgen, zal de roep om kernenergie luider worden. Kernenergie lijkt een steeds betere oplossing. In geval de wereld de CO2 uitstoot draconisch wenst te reduceren is er geen realistische weg om kernenergie heen denkbaar.

close

Vind u een Moreel Kompas ook zo belangrijk? Meld u dan geheel vrijblijvend aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Deel dit artikel: