Selecteer een pagina

De Amerikaanse globale heerschappij stoelt in hoge mate op de financiële kracht van de VS en het feit dat de belangrijkste munt ter wereld de USD is. Ruim 40 jaar heeft de VS daarvan kunnen profiteren. Belangrijk punt daarbij is de zogenaamde “petrodollar”: olieproducenten verkopen hun product wereldwijd waarbij betaling plaatsvindt in USD’s. Die USD’s worden vervolgens uitgegeven aan wereldwijde investeringen, vastgoed, etc.. De USD is daarmee een machtsfactor van betekenis. De facto is de USD de zogenaamde “wereldreservemunt” naast de lokale valuta in de verschillende landen. Op dat principe stoelt in hoge mate de positie van de VS als economische supermacht in de wereld.

Die tijd loopt echter snel ten einde.

De relatie tussen de VS en Saoedi-Arabië staat al een tijd onder druk. Was vroeger sprake van een innige relatie, inmiddels is die tot een dieptepunt gedaald. De dementerende president Biden heeft afgelopen weken meermaals geprobeerd te bellen met de autoriteiten in Saoedie-Arabië, maar daar werd de telefoon niet eens meer opgenomen. Er is sprake van diverse irritaties bij de Saoedi’s:

  • Saoedi-Arabië is boos over het gebrek aan steun van de VS voor de interventie in de burgeroorlog in Jemen. 
  • Saoedi-Arabië is boos over pogingen van de regering-Biden om een deal te sluiten met Iran over een nucleair programma. Dat laatste ziet Saoedie-Arabië als een ernstig veiligheidsrisico. 
  • Saoedische functionarissen hebben eerder verklaard geschokt te zijn door de overhaaste terugtrekking van de VS uit Afghanistan vorig jaar, waardoor het vertrouwen in de betrouwbaarheid van de VS ernstig is aangetast. 
  • De Saoedische relatie met de VS is verslechterd onder president Biden, die in de campagne van 2020 zei het koninkrijk te beschouwen als een “paria” tegen de achtergrond van de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi in 2018. Prins Mohammed, die volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten opdracht gaf tot de moord op Khashoggi, weigerde resoluut vorige maand deel te nemen aan een gesprek tussen Biden en de Saoedische heerser, koning Salman.
  • Het geschreeuw over het uitbannen van fossiele brandstoffen door de regering Biden bekt overigens ook niet zo lekker in het Midden-Oosten.

Naast geruzie is er iets anders aan de hand. De economische relatie tussen de VS en de Saoedi’s is sterk gewijzigd: de VS behoort nu zelf tot de grootste olieproducenten ter wereld, een volledig andere situatie dan in de jaren 1980. Toen importeerde de VS ca. 2 miljoen vaten Saoedische ruwe olie per dag. Maar die aantallen zijn in december 2021 gedaald tot minder dan 500.000 vaten per dag. Daarentegen is de chinese olie-import de afgelopen drie decennia sterk toegenomen. Saoedi-Arabië was in 2021 de belangrijkste leverancier van ruwe olie in China en leverde ca. 1,76 miljoen vaten per dag.

Saoedi-Arabië is momenteel intensief in gesprek met Beijing om zijn olieverkopen aan China in Yuans af te rekenen. Daarmee wordt de hegemonie van de USD uitgehold. Door de keuze voor de Yuan wordt het hart van het Amerikaanse financiële systeem getorpedeerd. De VS heeft decennia lang geprofiteerd van de reservestatus van de USD. Daarmee waren de Amerikanen in staat een ongekende hoeveelheid dollars te drukken voor de financiering van haar overheidsuitgaven, waaronder haar defensie uitgaven.

Dit illustreert dat de Saoedi’s hebben begrepen dat de wereld veranderd is.

China koopt meer dan 25% van de olie die Saoedi-Arabië exporteert. Als deze olie in Yuan wordt geprijsd, zou dit de status van de Chinese valuta sterk vergroten en de deur op een kier zetten zodat de Chinese munt de wereldwijde “petroyuan”-reservevaluta wordt. 

De Saoedi’s hebben sinds 1974 uitsluitend olie in USD verhandeld op basis van een deal met de regering-Nixon die veiligheidsgaranties voor het koninkrijk omvatte. Het lijkt erop dat de Saoedi’s niet veel meer geven om die Amerikaanse “veiligheidsgaranties” en in plaats daarvan hun loyaliteit richting China verleggen. China heeft de afgelopen jaren de relatie met het Saoedische koninkrijk geïntensiveerd, Saoedi-Arabië geholpen eigen ballistische raketten te bouwen, advies te geven over een nucleair programma en te investeren in Saoedi-Arabië.

De oorlog in de Oekraïne heeft een en ander versneld doordat sprake is van disruptie in de internationale energievoorziening en de roep om meer olieproductie in het Midden-Oosten. Zowel de Chinezen als bijvoorbeeld de Engelsen zijn daarvan pleitbezorgers. 

De Saoedi’s zijn weliswaar vooralsnog nog steeds van plan de meeste olietransacties in dollars te blijven doen, maar de transitie is begonnen en de stap kan andere olieproducenten verleiden hun Chinese export ook in Yuan te prijzen. China’s andere grote olieleveranciers zijn Rusland, Angola en Irak. Rusland is economisch en financieel afgesneden van de wereld door de sancties naar aanleiding van de oorlog in de Oekraïne, dus dat land wordt welhaast gedwongen te leveren tegen betaling in Yuan’s… Irak heeft het niet erg op de USA… dus…

De geo-politieke verschuiving van de macht in de wereld is in volle gang.

close

Vind u een Moreel Kompas ook zo belangrijk? Meld u dan geheel vrijblijvend aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Deel dit artikel: