Selecteer een pagina

Facebooks moederbedrijf Meta Platforms heeft een vijfde van haar waarde op de beurs verloren. De kwartaalcijfers waren slechter dan verwacht. Maar de echte redenen liggen dieper. De tijdgeest is tegen Facebook.

Facebook is ontstaan uit een geschil over privacy. Directie en studenten van de Harvard University waren het niet eens over de vraag of de jaarboeken, de zogeheten face books, digitaal gepubliceerd moesten worden. Student Mark Zuckerberg nam het initiatief en zette de gegevens online zonder een beslissing daarover af te wachten.

Niet zozeer het aan de laars lappen van privacy maar het vermarkten daarvan werd het businessmodel van Facebook. Facebook is gratis en als iets gratis is moet u oppassen. Uw gegevens zijn dan namelijk de handelswaar. Met privacy heeft Facebook nooit iets gehad, het verdient geld met het schenden van de privacy. Jammer voor Facebook dat Apple dat anders ziet. Apple verdient geld met het verkopen van apparaten en diensten, niet met het schenden van privacy. Apple heeft Facebook onlangs gedwongen transparant te zijn en gebruikers van Apple producten toestemming te vragen als het gaat om het mogen gebruiken van hun gebruiksgedrag voor advertentiedoeleinden. De core business van Facebook. Veel Apple gebruikers ontzeggen Facebook inmiddels deze toestemming. Apple heeft gelijk, los van dat privacy schending abject en onetisch is, wordt de gebruikservaring op Apple producten sterk verslechterd door dergelijke advertentie praktijken.

Wat betekent dit voor de cijfers 
Die zijn niet goed in het Meta-kwartaalrapport: de omzet van de groep groeide weliswaar van 29,8 naar 33,7 miljard dollar, maar de winst daalde met acht procent tot 10,3 miljard dollar. Vooral de divisie ‘Reality Labs’, die zich bezighoudt met virtual reality, hakt er in: hier is de omzet weliswaar gestegen van 717 naar 837 miljoen dollar, maar het operationele verlies nam toe van 2,1 naar 3,3 miljard dollar. De gebruikersaantallen van Facebook dalen voor het eerst wereldwijd: van 1,93 naar 1,929 miljard gebruikers. Peanuts? Analysten hadden verwacht dat het aantal gebruikers zou groeien.

Strategische problemen

Concurrentie
Zuckerberg ziet momenteel het grootste probleem in de Chinese concurrentie met apps als TikTok. TikTok is vooral gefocussed op video’s. Om op dit gebied stand te kunnen houden heeft Meta “Reels” opgericht – tot nu toe met weinig succes.

Generatie probleem
De wereldwijde daling van het aantal gebruikers komt niet als een verrassing. In de landen waar Facebook zich voor het eerst verspreidde, bestond dit effect al eerder: in mei 2017 had Facebook 30 miljoen actieve gebruikers in Duitsland, eind 2019 waren er nog maar 25,9 miljoen gebruikers.

Dit is enerzijds een generatieprobleem: toen mama, papa, opa en oma ineens op Facebook verschenen, werd het voor jongeren tijd om te verkassen, omdat zij liever onder elkaar zijn zonder al te veel supervisie door ouders. Daarnaast hebben jongeren een ander gebruiksgedrag. Tekst speelt bij jongeren een steeds kleinere rol, bewegende beelden een steeds grotere rol. Op dat gebied is YouTube marktleider. Volgens marktonderzoeksportaal App Annie brachten mobiele telefoongebruikers in januari gemiddeld 23,7 uur per maand door op YouTube, op Facebook en TikTok was het elk slechts 19,6 uur. Over het algemeen gaan jongeren naar TikTok.

Het sentiment is tegen Facebook 
Maar er is nog een reden voor de teloorgang van Facebook. Het sentiment is tegen Facebook. Zuckerbergs oorspronkelijke idee was communicatie te bevorderen en informatie transparant beschikbaar te maken. Mensen zouden Facebook gebruiken om ideeën uit te wisselen en zo vooruitgang mogelijk te maken. 

Reclame rotzooi
Maar in plaats daarvan gebruikten spammers de gegevens om penispompen of obsure financiële transacties in Nigeria te promoten. Facebook werd volgepomt met reclames waardoor de gebruikservaring begon te verdampen. Leuk dat het gratis is maar erg irritant die waardeloze reclames de hele tijd.

Misbruik door overheden en politiek
Toen ontdekte de politiek Facebook. En uitgevers. Facebook werd een platform voor slogans, PR en persartikelen. Uitgevers hadden goedbetaalde social media managers in dienst die veel woorden vonden voor concepten die uiteindelijk alleen gebaseerd waren op het dumpen van content op Facebook. In plaats van alleen eerbiedwaardige verkopers van penispompen, onderzochten nu ook campagnemanagers de behoeften en voorkeuren van potentiële kiezers om daar hun voordeel mee te doen. Geheime diensten maakten van de gelegenheid gebruik in te grijpen bij democratische verkiezingen. Facebook werd een politieke kwestie. De politiek eiste regels. 

Het bedrijfsleven zet Facebook naar zijn hand
Bedrijven als Unilever en Coca Cola begonnen het sociale netwerk te boycotten omdat dit niet genoeg deed om ‘haatberichten’ te voorkomen of om sociaal wenselijk gedrag te promoten (woke, blm, etc.). Facebook komt in een spagaat: het sociale netwerk promoot private gegevensuitwisseling tussen gebruikers, maar plemt het platform vol met gesponsorde bijdragen uit het bedrijfsleven en geeft onder druk van adverteerders sturing aan de inhoud van het platform. 

Facebook als roeptoeter van de overheid
Hetzelfde geldt voor ‘nepnieuws’. Wereldwijd voorziet Facebook bijna elk bericht over Corona van een link naar berichten van het betreffende ministerie van volksgezondheid. Wie klaagt over verplichte vaccinatie krijgt deze melding net zo indringend voor de kiezen als degene die een foto van hun vaccinatie of booster posten of melden dat zij corona hebben. Of Corona bier wel lekker vinden. Menige Facebook gebruiker ervaart het medium als een propaganda instrument van de overheid. Dat matcht niet lekker met het posten van privé vakantiekiekjes of private opvattingen. Overheden, waaronder ministeries van volksgezondheid hebben overigens hun ‘waarheden’ vaker moeten corrigeren dan menige vermeende ‘complotdenker’.

Credo
Het hele idee van liberalisering matcht niet met een overmaat aan opdringerige reclames, overheidsbemoeienis, digitale controle en “waarschuwingen & blokkades”. Dit alles heeft niets meer te maken met het basisidee van Facebook: liberalisering van communicatie. Integendeel.

De wereld is aan het “verchinezen”. De overheid bepaalt via de social media in toenemende mate wat de gebruiker mag zien, vinden en zeggen. Transparantie betekent niet langer vrijheid van meningsuiting, maar dat de staat en bedrijven kunnen zien of de gebruiker zich gedraagt volgens de normen die hen goeddunken. In China wordt het gedrag op sociale netwerken al lang vertaald in ‘social scoring’, waarmee de staat zijn burgers evalueert en op basis daarvan beloont of bestraft. 

Facebook heeft de ideeën en de technologie voor deze waanzin aangereikt. Maar in toenemende mate zijn de gebruikers er klaar mee. Zuckerberg is een ICT mannetje dus die denkt dit probleem op te lossen met enorme investeringen in technologie (onder andere virtual reality). Dat is echter onzin want hier gaat het er om dat het vertrouwen verdampt. Leuke nieuwe features zijn geen antwoord op gebrekkig vertrouwen. De tijdgeest is tegen Facebook. En overheden blijven met additionele wetgeving, regulering en boetes komen om op en via de grote social media platforms invloed op de maatschappij uit te oefenen. De vooruitzichten voor Facebook zijn dan ook uiterst somber.

Naar: TichysEinblick

close

Vind u een Moreel Kompas ook zo belangrijk? Meld u dan geheel vrijblijvend aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Deel dit artikel: