Selecteer een pagina

Er komt een economische recessie. Een zware recessie. Een wereldwijde recessie. 
De ingrediënten daarvoor zijn hierna benoemd.

Inflatie
Oorzaak
Oorzaak van de inflatie is de ongekende monetaire geldverruiming (de hoeveelheid geld in omloop in de Eurozone is maar liefst met een factor 6 (!) vergroot ten opzichte van 2008, een en ander gecorrigeerd voor prijsstijgingen en economische groei) en “nul rentebeleid”. De geldhoeveelheid in de Verenigde Staten is alleen al de afgelopen twee jaar met maar liefst 38% gestegen!. Inflatie is als een ketchup fles: eerst komt er niets uit, maar op een bepaald moment is er geen houden meer aan.

Triggers
Inflatie komt in golven die binnen de monetaire ruimte worden veroorzaakt door “triggers” zoals:

1e golf: onbalans tussen vraag en aanbod door disruptie van productie- & logistieke ketens en gestegen grondstof-, transport- en energieprijzen

2e golf: sancties van het westen tegen Rusland naar aanleiding van de Oekraïne oorlog

3e golf: verder stijgende energieprijzen, energie maakt onderdeel uit van de kostprijs van alle producten waardoor een extra impuls aan de inflatie wordt gegeven

4e golf: (dreigende) lockdowns door overheden die daarmee de globale economie verder torpederen

5e golf: loon-prijs spiraal doordat werknemers compensatie eisen voor de gestegen prijzen waardoor de kostprijs van producten verder stijgt, etc.

6e golf: door corona en de Oekraïne oorlog is evident geworden dat het westen minder afhankelijk wenst te worden van onwelgevallige landen als het gaat om de aankoop van strategische grondstoffen zoals metalen en fossiele brandstoffen, alsmede technologische of farmaceutische goederen. Verplaatsing van winning en/of productie naar het westen of het aanleggen van strategische voorraden gaat gepaard met materiële prijsstijgingen/inflatie.

7e golf: door verzwakking van de EURO ten opzichte van de US dollar worden importen voor Europese landen duurder. Dit betreft onder andere voedingsmiddelen, fossiele brandstoffen en grondstoffen. Verdere inflatie is het gevolg.

8e golf: het versnellen van de energietransitie leidt tot additionele inflatie door verder stijgende energieprijzen. Een van de oorzaken is dat door het “elektrificeren van de samenleving” meervoudige productie infrastructuren en de daarbij behorende vaste kosten (afschrijvingen, personeel, onderhoudskosten, etc.) benodigd zijn. Niet alleen de kosten van investeringen en exploitatie van zonne- en windinfrastructuur maken deel uit van de kosten van energie, maar ook de kosten voor kernenergie/fossiele energie om energie te leveren voor als de zon onvoldoende schijnt of het onvoldoende waait. Hoger energieprijzen leiden hoe dan ook tot inflatie: energie maakt deel uit van de kostprijs van alle producten en diensten.

Wie beweert dat de inflatie tijdelijk is, weet niet waarover hij spreekt. Wie beweert dat de inflatie komt door “Poetin” weet ook niet waarover hij het heeft (bron). Daarnaast gaat het niet om de percentages maar de prijsstijgingen in EURO’s. Goederen die vandaag 10 EURO duurder worden en morgen 3 EURO duurder worden, worden per saldo blijvend 13 EURO duurder. Ook al daalt het percentage in de toekomst, de schade in termen van welvaartsverlies is aangericht.

Gevolgen van prijsstijgingen
Omdat sprake is van sterke prijsstijgingen in de energiekosten, huisvestingskosten (rente stijging en huurstijging en de boodschappen, moeten consumenten keuzes maken. De “nice to have” uitgaven worden dan herzien via besparingen en bij huishoudens met mogelijkheden daartoe lopen de spaartegoeden op. Een en ander leidt tot vraaguitval met een economische krimp tot gevolg. Soortgelijks is van toepassing bij de bedrijven: investeringen worden bij dusdanig stijgende prijzen (de prijzen van producenten in Duitsland over mei 2022 zijn bijvoorbeeld 30+ procent gestegen ten opzichte van vorig jaar) uitgesteld en kosten worden waar mogelijk bespaard. Een extra impuls voor economische krimp. De recessie wordt veroorzaakt door vraaguitval en investeringsuitval. In combinatie met een aantal navolgende ontwikkelingen.

Schulden
De totale collectieve globale schuld bedraagt momenteel ca. 3,3x het globale GDP. Een hoeveelheid schulden die onmogelijk meer kan worden opgebracht. Een hoeveelheid schulden die bij stijgende rente niet meer kan worden gefinancierd, de rentelasten zijn niet meer op te brengen.

Centrale banken staan buiten het speelveld en kunnen niet meer stimulerend ingrijpen
Het sinds 2008 gevoerde monetaire beleid van geldverruiming en een rente van nul (of negatief), heeft niet alleen zeer grote negatieve effecten gehad (tweedeling in de samenleving tussen mensen die hun inkomen verdienen op basis van vermogen en mensen die hun inkomen verdienen op basis van arbeid, bubbels in activa als onroerend goed en aandelenmarkten, afgesmolten pensioenreserves, afgesmolten spaartegoeden, ontwrichting van financieringsmarkten, etc.) maar er ook voor gezorgd dat het instrumentarium van de centrale banken om de economie te stimuleren geheel verbruikt is. Hoge inflatie leidt tot krimp, voor inflatiebestrijding zijn renteverhogingen nodig. Die kunnen echter niet of nauwelijks worden doorgevoerd omdat materiële rentestijgingen leiden tot verdere economische krimp en de hoge schuldposities onbetaalbaar worden. Geldverruiming ter stimulering is uitgesloten daar dit leidt tot hogere inflatie. En inflatie leidt weer tot recessie.

Overheden kunnen belastingen (ten opzichte van de enorme tekorten) onvoldoende verhogen omdat de inflatie de koopkracht al torpedeert en belastingverhogingen leiden tot politieke en sociale weerstanden. Daarom proberen overheden hun uitgavenprogramma’s te financieren door nóg meer schulden te maken. Schulden leiden echter niet alleen tot nog meer inflatie, maar leiden tot zware tekorten door de opgelopen rente. Overheden zouden, net als burgers en het bedrijfsleven, moeten bezuinigen maar willen dat om politieke redenen zo lang mogelijk uitstellen.Verdere inflatie ontstaat als gevolg van de wil van overheden “de economie te stimuleren”. In een tijd van volstrekte oververhitting van de economie leidt dat tot verdere opwaartse prijsdruk.

Derde wereld landen
Door de jarenlang gevoerde monetaire politiek van lage rente en geldverruimingen zijn derde wereld landen in de gelegenheid gekomen zich op de internationale kapitaalmarkten te financieren. Financieringen in USD, EURO, etc.. Deze landen hebben collectief te maken met de volgende effecten:

  • door de oplopende rente lopen de kosten van deze schulden sterk op
  • oplopende prijzen van energie, voedsel, grondstoffen, etc. 
  • voedselschaarste (met name door de sancties van het westen tegen Rusland) (bron)
  • terugval onder de armoedegrens
  • dalende wisselkoersverhoudingen van de eigen valuta met de wereldmunten
  • verslechterende financiële posities en risico van afwaardering van de kredietbeoordelingsratio’s (waardoor (her)financiering onmogelijk of veel duurder wordt door risico opslagen). Inmiddels liggen 95 van de 160 grootste landen in de wereld hebben een rating van lager dan “BBB”. BBB staat voor “veilig voor investeringen”. Circa de helft van die 95 landen staat voor een verdere afwaardering van de kredietwaardigheid. Daaronder ook bijvoorbeeld Portugal, Argentinië, India, Pakistan, Mexico, Hongarije, Brazilië, Indonesië, Zuid Afrika, etc. etc. Deze 95 landen hebben samen een GDP van 78% van het GDP van China!. Het is evident dat deze ontwikkeling de recessie verder zal aanwakkeren.

Globale recessie
Waren recessies vroeger altijd lokaal/regionaal van aard (recessie in Europa maar niet in de USA, etc.), de nu aanstaande recessie is voor het eerst van globale aard. Vele markten hebben een globaal karakter en inflatie in dergelijke markten (voedsel, energie, etc.) hebben globale effecten. Die derde wereld landen zijn daarbij het meest kwetsbaar. Er is decennia werk gemaakt van “globalisering” van de economie en daarvan wordt nu de prijs betaald.

Geopolitieke ontwikkelingen
Er is sprake van een tweedeling in de wereld tegen de achtergrond van de verschuiving van de macht in de wereld. De positie van de Verenigde Staten als “scheidsrechter van de wereld” en grootste economie van de wereld is ten einde. Grote delen van de wereld verzetten zich tegen het westen. Te zien in onder andere de participatie in de energietransitie (slechts 61 van 191 ondertekenaars van het Klimaatakkoord van Parijs hebben zich verplicht tot taakstellende CO2 reducties, de rest kijkt toe hoe dat afloopt. Bij die rest zitten de China en India… Alleen al China stoot meer CO2 uit dan alle andere industrielanden van de wereld samen. USA heeft wel getekend maar maakt er weinig werk van) en de sancties tegen Rusland naar aanleiding van de Oekraïne oorlog. Deze sancties zijn westerse sancties. Verreweg de meeste landen doen niet mee en vormen onderling nieuwe allianties en kopen goedkoop grondstoffen, voedsel en energie uit Rusland. Rusland heeft zelden zoveel nieuwe vrienden gekregen. 

Financiële crisis
Door de aanstaande recessie zullen de ontstane bubbels op de aandelen en vastgoedmarkt leeglopen. Op de internationale aandelenmarkten zien wij dat nu gebeuren. Ook de internationale vastgoedmarkten zullen kantelen. Kijkend naar het aantal huizen dat recent te koop komt te staan op Funda zien we dat ook gebeuren. Een van de problemen Het aantal transacties daalt. Het aantal transacties hoger dan de vraagprijs daalt sterk. Het kantelpunt ligt inmiddels achter ons. Gezien de ernst van de momentele ontwikkelingen zijn dalende huizenprijzen onafwendbaar. De oplopende hypotheekrente in combinatie met economische krimp (met alle gevolgen van dien, zoals insolventies, oplopende werkloosheid, etc.) zijn daar debet aan. Om huizen in een dergelijke situatie te kunnen slijten zal de prijs omlaag moeten. In de Verenigde Staten is de neergang van de huizenmarkt inmiddels zichtbaar.
Door een combinatie van verhoogde kredietrisico’s van financiële instellingen, economische krimp, insolventies, lagere transactievolumes, internationaal exposure van banken (bijvoorbeeld in Derde Wereld Landen) en onderlinge verwevenheid van de financiële sector (via vorderingen en schulden), dalende aandelen- en vastgoedmarkten en overige financiële spanningen, komt de financiële sector onder druk te staan. Een financiële crisis kan niet worden uitgesloten. 

Crisis Eurozone
De renteverschillen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie lopen op. De FED verhoogt sterker en sneller de rente dan de ECB. De ECB zit in de squeeze door de hoge schuldposities van de zuid Europese landen. Te grote renteverhogingen leiden tot insolventie van Frankrijk, Italië, Griekenland, Spanje en Portugal. Door de oplopende renteverschillen vindt echter grote kapitaalvlucht plaats van Europa naar de VS. Hetzelfde geldt voor China waar de overheid de rente verlaagt teneinde de economie te stimuleren en de enorme vastgoedsector in China overeind te houden. Gevolg: sterke kapitaalvlucht van China naar de VS. De EURO verliest navenant in waarde ten opzichte van de US dollar. Omdat veel internationale handel plaatsvindt in US dollar, worden inkopen voor de EU landen duurder. Onder andere betreft dit fossiele brandstoffen, strategisch belangrijke grondstoffen en voedingsmiddelen. Hogere inkoopprijzen leiden onafwendbaar tot verdere inflatie in Europa.

Als Rutte zegt dat “wij allen de gevolgen van de Oekraïne oorlog in de beurs zullen voelen” dan geeft hij voor het gemak Poetin de schuld van bovenstaande problematiek. Dat is echter ronduit gelogen. De problemen hebben een structurele oorzaak. Inflatie en recessie zijn geen natuurverschijnselen maar het gevolg van beleidskeuzes. Zij zijn het directe resultaat van het gevoerde overheidsbeleid en het beleid dat de centrale banken sinds minimaal 2008 hebben gevoerd. Nu is de tijd voor de afrekening via een economische “cold turkey”. Men kan burgers via fake news voor de gek houden maar de internationale markten niet.

close

Vind u een Moreel Kompas ook zo belangrijk? Meld u dan geheel vrijblijvend aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Deel dit artikel: