Selecteer een pagina

VAN ONZE ECONOMIE REDACTIE
Banken zullen spoedig verdwijnen. Banken zoals wij die kennen hebben in feite geen toegevoegde waarde meer. Het business model van banken was in het verleden met name gestoeld op de “rentemarge”: het verschil tussen het bieden van een safe haven voor spaarders die daarvoor beloond worden door middel van spaarrente en het uitlenen van geld waar tegenover een rentevergoeding staat. Commerciële banken spelen daarnaast een rol in bijvoorbeeld de geldcreatie via het vertrekken van kredieten. De levensduur van banken is echter ten einde om de volgende redenen:

  • Bij de huidige rente niveaus is de rentemarge onvoldoende om de kosten van de bank te kunnen dekken. Daarbij speelt ondermeer een rol dat banken door centrale banken zijn opgezadeld met niet proportionele verplichtingen onderzoek te doen naar witwassen, criminele geldstromen, etc. Dit zijn zeer kostbare activiteiten die de exploitatie van banken sterk negatief beïnvloeden. Dat de exploitatie van de banken onder druk staat blijkt bijvoorbeeld uit:
    • Steeds verder oplopende tarieven voor bankzaken
    • Het sluiten van kantoren, geldautomaten, etc.
    • Het afstoten van diensten
    • De terugtrekkende beweging van banken ten aanzien van de financiering van het MKB
    • Boetes voor het aanhouden van te hoge (spaar)saldi
    • Er is al ruim 10 jaar een kaalslag gaande in het aantal arbeidsplaatsen bij banken in Nederland.
  • De digitale EURO komt er aan. Deze wordt direct uitgegeven door de Europese Centrale Bank. Los van de implicaties hiervan voor privacy en mogelijke willekeur door de overheid (bron) is dat de doodsteek voor commerciële banken. De burger bankiert rechtstreeks bij de centrale bank.
  • Kunnen banken in de toekomst een rol blijven spelen in het kader van het verstrekken van financieringen? Ja, dat kan maar daarbij gelden de volgende opmerkingen:
    • Financieringen worden een geautomatiseerd proces, banken “as we know them” verdwijnen en die rol wordt overgenomen door ICT ondernemingen. Dat is ook al zichtbaar bij Apple, Google, etc. Maar ook bij de banken zelf: de introductie van zogenaamde “Fin Tech”. Dit betreft geautomatiseerde systemen die de kredietwaardigheid van leningnemers beoordelen en volgen.
    • Wat betreft bedrijfsfinancieringen is de Nederlandse situatie een vreemde eend in de bijt. In Angelsaksische landen is het helemaal niet gebruikelijk dat een onderneming die financiering behoeft direct bij een bank aanklopt. In die landen zijn andere financieringsvormen dan bancaire financiering veel gebruikelijker. Bijvoorbeeld crowd funding en risicodragende financiering. Het aandeel bedrijfsfinancieringen dat door banken in de toekomst in Nederland zal worden ingevuld is aanzienlijk lager dan we gewend zijn.
  • In de nasleep van de kredietcrisis in 2008 zijn wereldwijd banken gered middels belastinggeld. En sinds die tijd is de financiële sector overeind gehouden met monetaire en fiscale maatregelen door centrale banken en overheden die zonder precendenten zijn. Denk aan de schier onmetelijke opkoopprogramma’s van obligaties door de ECB teneinde de financiële sector te ondersteunen. Gaat het inmiddels goed met de banken? Nou nee, kijk bijvoorbeeld naar de financiële situatie van een van de grootste banken van de wereld: Deutsche Bank. Of naar ABN AMRO, die bank is er nog steeds niet in geslaagd de schulden die het heeft bij de Nederlandse staat als gevolg van de redding tijdens de kredietcrisis (pakweg 14 jaar geleden…), te voldoen. De financiële sector is niet gezond ongeacht de verhalen van beleidsmakers dat “de buffers zijn verhoogd”. Het verdienmodel is simpelweg zodanig uitgehold dat geen sprake is van een gezonde situatie. Nog los van de hierboven geschetste ontwikkelingen.

Wat gaat er gebeuren als de banken aan hun einde zijn?
U kent de eufemistische berichten in de media: er is sprake van “herziening van het financiële stelsel”, “het financiële systeem zit in de eindfase”, etc.. Wat betekent dat voor u?
 

U bent spaarder
Het geld dat u heeft gestald bij de bank is niet uw bezit, maar dat van de bank. Het is onderdeel van de balans van de bank. U heeft geen bezit maar een vordering op de bank. Als de bank in de situatie komt dat zij uw vordering niet kan voldoen, bent u uw geld kwijt. Er is wel een “deposito garantie fonds” dat dit risico enigszins afdekt als een enkele bank in de problemen zou komen. Maar dat is volstrekt onvoldoende in geval meerdere banken niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen. 

U heeft schulden bij de bank
Als banken in problemen komen betalen zij niet alleen hun schulden aan spaarders niet, zij eisen dan per direct hun uitstaande vorderingen op. Lees: zij eisen aflossing van (hypotheek)schulden teneinde zelf aan hun verplichtingen te kunnen blijven doen. In het bedrijfsleven geldt bijvoorbeeld dat rekening-courantkredieten per direct opzegbaar zijn door de bank en uitstaande saldi per direct opeisbaar zijn.

Veel mensen die schulden hebben, denken dat hoge inflatie gunstig is voor hen. Immers: de schuld wordt steeds minder waard en daardoor steeds gemakkelijker terug te betalen. Als voorbeeld geldt dan de situatie in Duitsland in de twintiger jaren van de vorige eeuw, toen de Reichsmark soms met vele procenten per dag devalueerde. Had je een schuld, dan was je die in no time kwijt. In principe is dat juist. Maar: 

  1. de andere kant van de medaille is dat de schuldeiser (de bank) zijn vordering ziet verdampen en daardoor acuut in de problemen komt. Tegenover de vorderingen van de bank staan de verplichtingen van de bank (naar spaarders bijvoorbeeld). De bank zal dus per direct maatregelen nemen om aan de vorderingen van spaarders te kunnen blijven voldoen. Te meer daar bij hoge inflatie die spaarders massaal hun tegoeden willen opeisen teneinde die aan te wenden voor het kopen van activa. Geld op de bank verliest immers sterk in waarde.

    Hoge inflatie (en dat speelt nu in toenemende mate) leidt tot dit mechanisme. Indien banken in liquiditeitsmoeilijkheden komen waardoor uitbetaling van tegoeden van spaarders stagneert, ontstaat paniek en een bank run. Meer spaarders eisen per direct hun geld.
  2. De schuld kan op papier wel minder worden, maar door de algemene prijsstijgingen wordt het aandeel van de vaste kosten van levensonderhoud (woonlasten, energielasten, voedsel, verzekeringen, etc.) dusdanig dat menigeen bij gelijkblijvende koopkracht het gewoon niet meer kan opbrengen. We zien nu al energiearmoede opduiken n.a.v. de gestegen energietarieven. Het blijven voldoen aan schulden in tijden waarbij de kosten van levensonderhoud en energie de pan uit rijzen, is bepaald geen sinecure! De rente kan momenteel dan wel laag zijn, maar rente+aflossing kosten nu eenmaal geld. En in Nederland zijn huizenkopers vrijwel allemaal zwaar gefinancierd.
  3. In geval van hoge inflatie dalen de prijzen van huizen ook en daarmee het onderpand voor de hypothecaire lening. En nog iets: bij hoge inflatie ontstaat het risico van een economische recessie door vraaguitval. Heeft de schulden makende woningbezitter ondanks “de lage rente” nog wel een baan c.q. voldoende inkomen de komende tijd? Momenteel staan alle signalen op: recessie.

De adepten van de theorie “schulden maken is goed bij hoge inflatie” doen er nog een schepje bovenop: die willen nog snel een huis kopen onder vermelding “de rente is bijna niks”. Die krijgen echter de rekening vol gepresenteerd.

Zoals gezegd: schulden maken zeer kwetsbaar. Banken zijn kwetsbaar gezien hun buffers, solvabiliteitspositie en sterke onderlinge verwevenheid van vorderingen en schulden. In no time kunnen tegoeden worden opgeëist. Kunt u als leningnemer daaraan niet voldoen dan worden de zekerheden van de bank ingevorderd. Bijvoorbeeld de huizen waarop hypothecaire zekerheid is gevestigd door de bank. Bijna niemand kan daaraan voldoen dus de zekerheden zullen worden verkocht waardoor de huizenmarkt sterk neerwaarts zal ontwikkelen. Of de banken worden eigenaar van de woning en u mag blijven wonen tegen een opgelegd huursom.

Alle klanten van de banken zijn dus verliezers. Zowel spaarders als leningnemers.

Wat kunt u doen?

Tegen hoge inflatie
Omzetten van liquide middelen in activa. Als uw vordering op de bank steeds minder waard wordt en u voor het aanhouden van uw vordering bij de bank moet betalen middels een negatieve rente, dan is het evident dat het aanhouden van grotere spaartegoeden een dure aangelegenheid is. 

Tegen het risico dat uw bank tegoed verloren gaat
Omzetten van “tegoeden” bij de bank (spaarrekeningen) in activa. Omzetten in stoffelijke zaken waarvan zeker is dat u eigenaar bent.

Voorbeelden zijn de aankoop van onroerend goed, edelmetalen, aandelen. Een aandelen portefeuille is uw bezit. Dat is geen vordering op de bank zoals uw banktegoed. Uiteraard kan het in bezet hebben van genoemde zaken ook gepaard gaan me financiële risico’s. Die moet u zelf afwegen. Aan de aankoop van fysieke zaken als onroerend goed zitten specifieke risico’s. Het vergt onderhoud, het risico van leegstand, het risico van fiscale maatregelen, het risico van prijsverval en het risico het onvoldoende snel tegelde te kunnen maken. Daarentegen zijn bijvoorbeeld aandelen zeer snel om te zetten in liquiditeit in geval dat wenselijk of noodzakelijk is.

De aankoop van onroerend goed kan ook op de volgende wijze plaatsvinden. Daarbij kunt u familie, vrienden en bekenden een handje helpen en uzelf daarmee ook.

Op dit moment hebben nogal wat mensen aanzienlijke sommen geld op de bank staan. Geld dat snel in waarde daalt. Geld dat in feite een vordering op de bank is en geen bezit. Zij zouden huizenbezitters kunnen helpen hun hypotheek bij de bank af te lossen. De huizenbezitter krijgt dan een schuld aan degene die de bankschuld heeft afgelost. Degene die de aflossing van de bank financiert verwerft een aanspraak op een deel van de waarde van het huis, nu, maar vooral ook in de toekomst. Dat kan eenvoudig notarieel worden vastgelegd.

Een voorbeeld: iemand verstrekt nu een ton van zijn spaargeld om een huis met een waarde van 4 ton vrij te krijgen van de bank. Dat is 25% van de waarde. De afgesproken rente is 0%, gelijk aan wat hij op de bank zou krijgen. Over tien jaar is die ton niks meer waard maar hij heeft nog steeds recht op 25% van de waarde van de woning. Kost het huis op dat moment 1 miljoen dan is dat 250.000. Hier is sprake van een win-win situatie: de spaarder heeft de waarde van zijn zuur verdiende spaargeld veilig gesteld en de huiseigenaar is zijn huis niet kwijt. 

Ow, nog iets: als een hypothecaire lening wordt afgelost bij de bank, denk dan niet dat de verstrekte hypothecaire zekerheid door de bank wordt vrij gegeven. Neen. Zij houdt ook dan die zekerheid, tenzij u zelf (!) via uw notaris de bank dwingt tot uitschrijving van die zekerheid uit het kadaster.
Het is maar dat u het weet.

close

Vind u een Moreel Kompas ook zo belangrijk? Meld u dan geheel vrijblijvend aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Deel dit artikel: