Selecteer een pagina

COLUMN: Prof.Dr. Akkermans

Het is tijd voor een mentale reset als het gaat om de uitgangspunten op grond waarvan wij ons economisch en financieel veilig wanen. Financiële zekerheid is comfortabel, brengt mentale rust, maar is een illusie. Navolgend zijn de belangrijkste ingrediënten van deze veiligheidsillusie voor u opgesomd. Het Genootschap verwacht binnen afzienbare tijd een ernstige economische recessie en acht het zinvol dat de lezer zich tijdig mentaal wapent en voorbereidt op de zaken die komen gaan. Het Genootschap is, zoals uw weet van de feiten en het doorprikken van illusies en mythen. Financiële zekerheid ontlenen aan waanbeelden achten wij geen goed idee. 

1. De illusie van een gezonde economie
Door overheid en media wordt hardnekkig een beeld geschetst van een gezonde economie. Vaak onder verwijzing naar personeelstekorten en economische groeicijfers. De economie is echter niet gezond. Een economie die kennelijk geen normale rentevoet (bijvoorbeeld 3 of 5 %) aan kan is per definitie niet gezond. Rente is de prijs van geld en een vergoeding voor risico. En iemand die geld uitleent wilt rendement, immers dat geld kan ook anders worden aangewend met rendement. De rente is echter nul of zelfs negatief. Kennelijk is het risico nul. Geld is gratis. En dat sinds een jaar of 12 in de nasleep van de kredietcrisis in 2008. Gratis geldt torpedeert de principes van prijsvorming en een gezond risicobesef bij financiële transacties. Tevens is de kredietcrisis, ook wel schuldencrisis genaamd, opgelost door… ja, ja nog meer schulden. Meer schulden in de hoop dat economische groei en de tijd de problemen zou oplossen. Helaas.

Ook sinds een jaar of 12 is een ongekende hoeveelheid geld gedrukt: “out of thin air” zoals de Amerikanen zeggen. Het is evident dat dit wordt aangewend en leidt tot enige economische groei. Maar vooral de vorming van bubbels in de vastgoedmarkt en de aandelenmarkt. Er is ondanks de maatregelen sprake van zeer beperkte groei, er is nauwelijks sprake van productiviteitsgroei (de echte basis voor economische groei). In plaats daarvan is een illusie van welvaart gecreëerd op basis van gratis geld, het drukken van geld en ongekende schulden. Om een en ander mogelijk te maken hebben centrale banken allerlei opkopen gedaan. De ECB heeft als “tijdelijke steunmaatregel” bedacht “slechte obligaties” op te kopen om de “markten te ondersteunen”. Inmiddels heeft de ECB 8.800 miljard op haar balans staan, dat is maar liefst 82% van het GDP van de totale Eurozone. 82% van alles wat we met elkaar in de Eurozone verdienen in een jaar!

Dat de economie gezond is, is dus een illusie. Een illusie die binnen afzienbare tijd zal verdampen in de vorm van een “correctie”, een ernstige economische crisis. Men kan immers niet blijvend welvarend zijn door gewoon steeds meer schulden te maken. Basiseconomie niveau groep 1.

2. De overheid is er voor de burger
De overheid is er voor zichzelf. Er is geen geval bekend van een ambtelijke organisatie die uit bezorgdheid over het wel en wee van de burger spontaan is gaan bezuinigen. De Pavlov reactie van de overheid bij financiële tegenvallers is het verhogen van de lasten voor de burger, niet het verlagen van de kosten van de ambtenarij. In de vorm van leges, belastingen, etc. en het schrappen van voorzieningen voor burgers. In een situatie van ernstige economische crisis en overheidstekorten kunt u rekenen op belastingverhogingen, “versoberingen” van regelingen waarvan u gebruik maakt en kunt u het vergeten dat de overheid uw financiële malaise voor u zal oplossen. De tijd van “iedereen redden en compenseren” zoals tijdens de corona crisis is voorbij. Daarvoor zijn geen middelen meer beschikbaar. Politici en machthebbers hebben een lange geschiedenis van het onder de bus gooien van de bevolking in plaats van verantwoordelijkheid te nemen voor de problemen die ze zelf creëren. Als economisch de pleuris uitbreekt, reken dus niet op de overheid.

3. Elk jaar een beetje geld sparen zodat u later van uw pensioen kunt genieten  
Dat is een illusie. Het leven bestaat uit een opeenvolging van onzekerheden, kansen en risico’s. Financiële zekerheid op middellange termijn kan niet worden verkregen door te sparen. Denk aan de momentele inflatie van ca. 10%. Tegen dergelijke percentages is niet op te sparen als het gaat om langere termijn financiële zekerheid. Of wat te denken van de momentele negatieve spaarrente boven € 100.000 en voortdurend oplopende tarieven voor bankieren. Sparen wordt bestraft. Vermogen staat op het punt (extra) te worden belast omdat de overheid tekorten heeft. In een oogwenk bent u uw spaargeld kwijt. Via inflatie of belastingen. Reken nergens op.

4. Spaargeld is van mij
Nee. Het geld dat u heeft gestald bij de bank is niet uw bezit, maar dat van de bank. Het is onderdeel van de balans van de bank. Het is niet uw geld, het is niet uw bezit, maar u heeft een vordering op de bank. Als de bank in de situatie komt dat zij uw vordering niet kan of wil voldoen, bent u uw geld kwijt. Er is wel een “deposito garantie fonds” dat dit risico enigszins afdekt als een enkele bank in de problemen zou komen. Maar dat is volstrekt onvoldoende in geval meerdere banken niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Het deposito garantie stelsel is beperkt tot € 100.000 per bank, mits die bank een separate bankvergunning heeft. Soms werken meerdere banken met verschillende namen onder één bankvergunning. Zo is Knab een dochter van Aegon Bank, ASN Bank een dochter van de Volksbank en MoneYou een dochter van ABN Amro. Dan geldt de garantie niet voor elke bank, maar voor het totale tegoed dat u bij die bij elkaar horende banken samen heeft.

5. Als ik spaargeld nodig heb kan ik het van de bank halen 
Dat is meestal zo maar kan snel veranderen. Dat is bepaald niet zeker. Bijvoorbeeld als de bank in financiële problemen komt. Of als er een ICT storing is. Of als de overheid besluit uw saldo te blokkeren. De Canadese overheid heeft de toegang van veel van haar burgers tot banktegoeden geblokkeerd vanwege protesten (of sympathie daarmee) tegen het gevoerde corona beleid. Noodwetten werden daartoe on-the-fly ingevoerd en per direct van toepassing verklaard. Er kwam geen rechter aan te pas.

6. Geld lenen is gunstig want de rente is laag
Schulden maken kwetsbaar. Ongeacht de rente moeten schulden worden terugbetaald. Kunt u niet (tijdig) voldoen aan de verplichtingen bent u de sjaak. Mensen met schulden lopen ernstig risico in een opwaartse schuldenspiraal terecht te komen. Het ene gat moet worden gevuld met het andere. In tijden van recessie komen veel mensen met schulden in ernstige problemen. Bijvoorbeeld omdat zij hun baan verliezen. Of huizenbezitters die huurstromen zien opdrogen. Of omdat in een recessie het huwelijk toch minder robuust blijkt dan aangenomen. Zeker ook indien banken in economisch zwaar weer terecht komen: die bouwen dan actief hun vorderingen op schuldenaren af uit eigen lijfsbehoud. Lees ook: “De hardnekkige mythe ontzenuwd dat hoge inflatie gunstig is voor het hebben van schulden

7. Als de nood aan de man komt verkoop ik mijn huis
Als sprake is van een economische crisis dalen de huizenprijzen. En stijgt normaliter de rente. Personen die hun huis bancair gefinancierd hebben kunnen een negatieve overwaarde hebben. Het verkopen van de woning, eventueel via executoriale verkoop door de bank, leidt dan tot een restschuld. Een restschuld die gefinancierd moet worden. Die financiering moet u dan wel kunnen krijgen op basis van uw dan geldende financiële situatie. Daarnaast moet u dan gaan huren. Door de kunstmatig lage rente is huren vaak duurder dan het betalen van rente- & aflossing van een eigen woning. Er gaan stemmen op de verkoopopbrengst minus schulden van uw woning fiscaal te gaan belasten.

8. Ik plan mijn leven zorgvuldig
Mooi, maar het leven ontwikkelt zich vrijwel altijd anders dan voorzien. Dat geldt ook als het gaat om uw financiën. Het hebben van een beleggings- of pensioenplan kan zo maar geen enkele zekerheid biedenBijvoorbeeld door hoge inflatie, wijzigingen in wet- & regelgeving, wijzigend pensioenbeleid, tegenvallende beleggingsresultaten, belastingwijzigingen, etc.

9. Mijn baas, familie en vrienden zullen mij helpen
Top dat u warme gevoelens bij baas, familie en vrienden heeft. De praktijk in crisis situaties is echter weerbarstig. En teleurstellend: in dergelijke situaties komen mensen en instellingen veelal tot het inzicht dat als het er op aankomt de focus komt te liggen op díe personen die zij het meeste vertrouwen: dat zijn zij zelf. Wij zijn het in onze vermeende welvaart vergeten, maar als de pleuris uitbreekt is het ieder voor zich. Het hemd is dan nader dan de rok.

10. Ik los mijn hypotheek af, dan vervalt daarmee de verstrekte hypothecaire zekerheid
Fout. Als een hypothecaire lening wordt afgelost bij de bank, denk dan niet dat de verstrekte hypothecaire zekerheid door de bank wordt vrij gegeven. Zij houdt die zekerheid, tenzij u zelf (!) via uw notaris de bank dwingt tot uitschrijving van die zekerheid uit het kadaster.

11. Ik heb bitcoins, die hebben de toekomst
Bitcoins, de gestolde illusie van welvaart. De digitale vorm van waardeloosheid.


Wij adviseren deze top 11 financiële illusies uit te printen en boven uw bed te hangen.
Leven met illusies is gevaarlijk. Het is zaak uw situatie in alle nuchterheid te leren inzien. Als er een crisis komt zoals het Genootschap verwacht, bent u gegarandeerd de dupe. Iedereen is namelijk de dupe. Niet alle risico’s in het leven zijn te elimineren en we zijn door de kunstmatig geschapen vermeende welvaartsillusie niet meer gewend met tegenslagen om te gaan. Een lid van het Genootschap was bijvoorbeeld ook verbaasd dat de oorlog in de Oekraïne met zoveel fysiek geweld plaatsvindt. Het lid was in de veronderstelling dat oorlogen worden gevoerd met muiskliks en cyberaanvallen… We zijn vergeten wat crisis eigenlijk is. We zijn decadent geworden. Een naderende crisis wordt psychologisch afgekocht door toiletpapier te hamsteren. Om de aanstaande crisis te weerstaan is met name mentale weerbaarheid nodig. Die kan worden verkregen door risico’s realistisch te beschouwen en illusies en mythen te weren. En schulden af te bouwen.

Zoals ze vroeger bij de politieserie Hill Street Blues aan het begin van elke nieuwe en uitdagende dag zeiden: “Hey, let’s be careful out there!” 

close

Vind u een Moreel Kompas ook zo belangrijk? Meld u dan geheel vrijblijvend aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Deel dit artikel: