Naast de lobbycratie in Nederland en het niet ratificeren van artikel 12 van het verdrag van Lissabon (zie Deel I in dit feuilleton), is sprake van allerlei andere vormen van belangenverstrengeling, ondoorzichtigheid en schimmigheid. In deel 2 stonden centraal: rechters die zich niet aan de wet houden, innige banden tussen rechterlijke macht en advocatuur en mogelijke kongsi’s. In deel 3 wordt ingegaan op bijzondere regelingen voor ons koningshuis en historische corruptie binnen de koninklijke familie. In deel 4 is ingegaan op fraude door het bedrijfsleven: de bouwfraude. In deel 5 vindt inventarisatie plaats van het verschijnsel: kartels.

Een kartel is een groep bedrijven dat afspraken maakt om de onderlinge concurrentie te beperken.
Dit is ongunstig voor de concurrentie en daarmee voor de consument en de economische groei. Daarom zijn kartels verboden. De gevolgen van kartelvorming kunnen groot zijn voor:

  • de prijs: omdat er geen druk is van concurrenten, blijft de prijs hoog;
  • de kwaliteit: bedrijven hoeven zich niet te onderscheiden door de kwaliteit van hun product;
  • het aanbod: bedrijven krijgen geen prikkels om hun aanbod van producten uit te breiden.

Een bekend voorbeeld van een kartel is de bouwfraude in de jaren ’90. Grote bouwbedrijven maakten onderling verboden prijsafspraken. Hierdoor betaalden opdrachtgevers teveel voor bouwopdrachten.

Wie denkt dat de bouwfraude een uitzonderlijke situatie betreft, heeft het mis. De meeste kartels komen niet zo in de publiciteit. De bouwfraude trof in hoofdzaak de overheid als opdrachtgever. Kartels zijn er in overvloed. De meeste worden niet ontdekt, kartels zijn door ondermeer hun verboden karakter immers geheim. Daarnaast proberen kartels publicatie na veroordeling vaak langs juridische weg te voorkomen. Maar ook het aantal wel ontdekte en gepubliceerde kartels is bijzonder groot.

Het Genootschap nam de moeite er een aantal te inventariseren zodat u zich een beeld omtrent de aard en omvang van deze problematiek kunt vormen:

  • Duitse autoproducenten kartel (juli 2021) (bron)
  • Foodbedrijven kartel (oktober 2019) (bron)
  • Muziekinstrumenten kartel (augustus 2021) (bron)
  • Banken kartel (mei 2021) (bron)
  • Frituurvet kartel (oktober 2021) (bron)
  • Spoorwegbedrijven kartel (april 2021) (bron)
  • Sigarettenfabrikanten kartel (september 2020) (bron)
  • Fietsfabrikanten kartel (april 2004) (bron)
  • Verkeersregelsystemen kartel (november 2007) (bron)
  • Zilveruien kartel (mei 2012) (bron)
  • Grond-, weg- en waterbouw kartel (oktober 2004) (bron)
  • Rijwielhandelaren kartel (november 2003) (bron)
  • Uienhandelaren kartel (februari 2013) (bron)
  • Betonnen garageboxen kartel (april 2006) (bron)
  • Executieveilingen kartel (december 2011) (bron)
  • Sloopbedrijven kartel (december 2012) (bron)
  • Schildersbedrijven kartel (juni 2009) (bron)
  • Groenvoorziening kartel (december 2005) (bron)
  • Meelproducten kartel (december 2010) (bron)
  • Installatiesector kartel (oktober 2005) (bron)
  • Thuiszorg kartel (juli 2012) (bron)
  • Taxivervoer kartel (maart 2013) (bron)
  • Etc. etc. etc.

Prominent blijkt de automobiel gerelateerde industrie (toeleveranciers) actief op het gebied van de kartelvorming:

De lijst is schier onuitputtelijk. Veel branches blijken hiervoor kennelijk niet immuun. Niet bekend is de verhouding tussen wel en niet opgehelderde kartels. Onderzoek en bewijsvoering over kartels is geen eenvoudige zaak. Vaal afhankelijk van het bestaan van klokkenluiders of toevallige onthulling.

De NMa (Nederlandse Mededingingsautoriteit) meldde trots in haar jaarverslag 2000: “Nederland heeft sinds het aantreden van de Nederlandse mededingingsautoriteit (NMa) zo’n 350 kartels minder.”

Deel dit artikel: